Ảnh minh họa.
Nhất là trong điều kiện hiện nay lớp phủ rừng bị suy giảm, lớp phủ thổ nhưỡng ngày dần bị thoái hóa. Mưa lớn thường xảy ra và gây hiện tượng lũ quét. Mùa nắng nóng thường xảy ra hạn hán, nguy cơ cháy rừng cao. Với địa hình và khí hậu như vậy, nên có thể nói, EVNNPC luôn phải đối mặt với muôn vàn khó khăn trong việc bảo vệ lưới điện và cung cấp điện ổn định cho phát triển sản xuất và sinh hoạt của nhân dân khu vực phía Bắc. Hơn nửa thế kỷ qua, EVNNPC luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phục vụ khách hàng bằng hai từ: Trách nhiệm.
Giữ vững tinh thần chủ động, quyết liệt ứng phó thiên tai
Hoàn lưu bão số 3 đã để lại cảnh hoang tàn chưa từng thấy ở miền Tây Nghệ An: Không chỉ nhà dân bị lũ nhấn chìm và cuốn trôi hàng trăm ngôi nhà, mà cầu treo và nhiều công trình khác cũng bị cuốn theo; Quốc lộ 16 và 7A là những tuyến đường huyết mạch bị chia cắt nhiều điểm; hàng trăm hộ dân bị cô lập hoàn toàn... Phải dùng từ “kinh hoàng” để nói về mức độ tàn phá khủng khiếp của đợt lũ trên các xã vùng cao tỉnh Nghệ An. Có thể trong số các ngôi nhà bị lũ cuốn trôi, bị lũ nhấn chìm kia là gia đình và người thân của CBCNV Công ty Điện lực Nghệ An... nhưng họ vẫn nỗ lực cùng lực lượng bộ đội biên phòng, lực lượng công an, dân quân, các ban, ngành, đoàn thể hỗ trợ nhân dân ứng phó với mưa lũ, cứu hộ cứu nạn, tổ chức di dời nhà, đồ đạc đến nơi an toàn; đã cho thấy biết bao nỗ lực vượt khó của những người thợ điện miền Tây Nghệ An.
Cứ nhìn cái cách những người công nhân điện miền Tây Nghệ An và người dân địa phương vùng lũ tìm mọi cách để khắc phục hậu quả để mong có chút ánh sáng khi đêm về, càng thấy rất rõ, những người thợ điện vùng đất Tây Nghệ An chưa bao giờ thôi cố gắng: Giữ vững tinh thần chủ động, quyết liệt ứng phó thiên tai. Công ty Điện lực Nghệ An đã nhanh chóng thành lập 04 đội xung kích cơ động, huy động nhân lực, thiết bị sẵn sàng ra quân hỗ trợ các đơn vị tuyến đầu, kiểm tra, rà soát, khắc phục và đóng điện ngay khi điều kiện cho phép. Đồng thời, các đội xung kích đã chuẩn bị thiết bị và công tơ mới, chủ động thay thế tại các khu vực có công tơ bị ngập nước, hư hỏng do lũ lụt.
Với phương châm “Nước rút đến đâu, Điện lực khắc phục đến đó”, Công ty Điện lực Nghệ An đã khẩn trương triển khai các giải pháp kiểm tra, xử lý và khôi phục lưới điện tại các khu vực bị ảnh hưởng nặng do mưa lũ sau hoàn lưu bão số 3 (WIPHA). Chỉ sau 2 ngày xảy ra hoàn lưu bão ở miền Tây Nghệ An, đoàn công tác của Công ty Điện lực Nghệ An đã đã tiếp cận hiện trường khu vực: Kỳ Sơn, Tương Dương, Con Cuông, Anh Sơn, Tân Kỳ, Quỳ Châu ghi nhận thiệt hại nghiêm trọng về lưới điện do mưa lớn, lũ ống và sạt lở và lên phương án khắc phục nhanh nhất để cấp điện cho người dân.
Theo thống kê, các đơn vị đã chủ động tạm ngừng cấp điện tại 929 trạm biến áp (TBA) để đảm bảo an toàn, làm gián đoạn tạm thời việc cấp điện cho 104.805 khách hàng và tính đến 19h00 ngày 24-7-2025, Công ty Điên lực Nghệ An đã khôi phục được 454 trạm biến áp, cấp điện trở lại cho 49.598 khách hàng. Số trạm biến áp còn bị ngập nước, giao thông chia cắt, chờ khi có điều kiện tiếp cận và an toàn sẽ khắc phục nhanh hậu quả thiên tai để đóng điện, góp phần ổn định đời sống và sản xuất cho nhân dân.
Hình ảnh gần 200 người dân vùng lũ miền Tây Nghệ An đã chia ra hai bên bờ sông, hỗ trợ lực lượng Điện lực vượt sông Cả kéo dây, sau khi mưa lũ làm đứt đường dây trung thế tại khu vực Con Cuông đã giúp Đội quản lý Điện lực khu vực Con Cuông (Công ty Điện lực Nghệ An) khôi phục và sớm cấp điện trở lại cho 100% khách hàng bị ảnh hưởng do mưa lũ đã thể hiện tinh thần trách nhiệm cao của những người thợ điện đang nỗ lực từng giờ, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng, quyết tâm xử lý nhanh sự cố, sớm đưa dòng điện trở lại phục vụ người dân, đặc biệt tại các khu vực miền núi, vùng sâu, vùng bị cô lập do mưa lũ.
Tôi từng theo thuyền gắn máy xé nước ngược dòng Nặm Nơn. Nặm Nơn bắt nguồn từ Xiêng Khoảng nước bạn Lào, qua một phần đất Kỳ Sơn và qua 7 xã của Tương Dương (cũ), lòng sông rộng hơn và có nhiều thác dữ. Trước khi có Thuỷ điện Bản Vẽ, thuyền máy có thể từ Cửa Rào, nơi hợp lưu của Nặm Nơn và Nặm Mộ, xé nước mà ngược lên tận Nhuôn Mai, Mỹ Lý…. Chuyến đi đã đem lại cho chúng tôi nhiều cảm xúc: Thót tim khi thuyền vượt thác dữ, khoan khoái thư giãn khi thuyền lướt êm trên mặt nước trong xanh in bóng núi mây trời. Một khoảng trời xanh hiện ra giữa hai vách núi. Những mái núi rực rỡ sắc màu huyền ảo trong mây xa sương gần. Vùng núi non, lưu vực của sông Lam phía bên này có đỉnh Pu Xai Lai Leng hùng vĩ và là địa bàn cư trú của những người Mông, người Thái, người Khơ Mú… Nào Nậm Cắn, nào Mường Lống, Mường Típ… nào Huồi Tụ, nào Phà Đánh… Những mái núi cao ngất, những thung lũng rợn ngợp, những khe núi đọng đầy mây trắng, những khúc đường đèo hùng vĩ cho cảm giác con người thật bé nhỏ trước thiên nhiên. Không thể thống kê lưu vực này có bao nhiêu khe suối; núi tiếp núi nhấp nhô uốn lượn mờ trong mây. Cả một vùng núi non hùng vĩ. Các bản Thái nằm bên vách núi cạnh sông đẹp như tranh thủy mạc và trầm lắng như tiếng thì thầm của dòng sông.
Tôi cũng đã từng đến Mỹ Lý thuộc huyện Kỹ Sơn cũ. Nơi đây lòng sông hẹp, độ chênh lớn khiến dòng chảy có lưu tốc khá lớn. Đêm trên nhà sàn nằm nghe mưa, nghe nước sông đầu nguồn sôi réo, nghe "tiếng lăm, tiếng khắp" mà như được trôi ngược về những năm tháng xa mù trong quá vãng của núi rừng. Cửa Rào, địa danh nằm kẹp giữa nơi Nặm Nơn và Nặm Mộ hòa nước vào nhau để trở thành dòng chính mang tên sông Lam. Đứng tại nơi đây có thể thu vào tầm mắt vẻ bao la hùng vỹ của núi rừng nơi ngả ba sông, và như từ đâu đó trong lịch sử ta nghe vọng về những trầm tích, những huyền thoại, những câu chuyện của núi, của sông, của bao lớp người sinh sống từ lâu đời ở đây. Lưới điện đã lên đến những vùng đất khó khăn và khắc nghiệt nhất để góp phần trấn giữ miền biên ải. Bảo vệ và vận hành lưới điện ở những vùng núi non hiểm trở, thiên tai luôn rình rập đã tạo nên bao lớp thợ điện xứ Nghệ: Mạnh mẽ, kiên trung, dũng cảm đến gan lì.
Bão số 3 (WIPHA) và hoàn lưu bão gây mưa lớn kéo dài đã dẫn đến trận lũ lịch sử tại khu vực miền núi phía Tây Nghệ An khiến hệ thống lưới điện do các Đội Quản lý điện lực khu vực Kỳ Sơn, Tương Dương, Con Cuông, Anh Sơn, Tân Kỳ, Quỳ Châu chịu thiệt hại nặng nề. Nhưng chỉ trong 3 ngày, sáng 25-07-2025, Công ty Điện lực Nghệ An đã khôi phục 750 trên tổng số 929 trạm biến áp bị ảnh hưởng, cấp điện trở lại cho hơn 83.000 khách hàng, góp phần giúp người dân vùng lũ sớm ổn định cuộc sống và khôi phục sản xuất.
Không sợ khó, không sợ khổ để hoàn thành nhiệm vụ
Ảnh minh họa.
Trong khi Công ty Điện lực Nghệ An đang chờ khôi phục cấp điện 23 trạm biến áp đang bị ngập nước, chưa thể tiếp cận để kiểm tra và đóng điện do điều kiện an toàn chưa đảm bảo, tương ứng với khoảng 1.860 khách hàng, thì khoảng vào 4h sáng ngày 01-08-2025, dòng lũ dữ bất ngờ tràn về. Bùn đất, cây cối và đá từ thượng nguồn ào xuống cuốn phăng mọi thứ, gây thiệt hại nghiêm trọng đến hệ thống điện tại nhiều khu vực thuộc hai tỉnh: Sơn La (Mường Lạn, Sông Mã, Púng Bánh, Chiềng Sơ, Bó Sinh, Mường Lầm, Sốp Cộp, Chiềng Khoong…) và Điện Biên (Na Son , Xa Dung, Phình Giàng, Tìa Dình, Mường Luân (thuộc huyện Điện Biên Đông cũ).
Ở tỉnh Sơn La, lũ quét và sạt lở đất đã ảnh hưởng hệ thống lưới điện của 16 xã thuộc các huyện Sông Mã và Sốp Cộp (cũ), khiến 60 trạm biến áp ngừng hoạt động, 5.562 khách hàng bị mất điện. Tại tỉnh Điện Biên, lũ quét, lở đất làm 97 trạm biến áp dừng hoạt động, tạm ngừng cung cấp điện gần 9.000 hộ dân.
Ngay khi nhận được thông tin, Ban Chỉ huy Phòng chống thiên tai và Tìm kiếm cứu nạn (PCTT & TKCN) của Công ty Điện lực Sơn La và Điện Biên đã khẩn trương tiếp cận hiện trường, chủ trì phối hợp với chính quyền địa phương triển khai phương án xử lý sự cố; lực lượng đội xung kích với cán bộ, công nhân viên đã được huy động tối đa, sẵn sàng triển khai phương án khôi phục hệ thống điện ngay khi điều kiện cho phép.
Lúc này, nhiều tuyến đường vào trạm biến áp bị chia cắt do nước ngập sâu từ 1-2m; sạt lở đất xảy ra tại nhiều vị trí; một số cầu treo bị cuốn trôi; thông tin liên lạc gián đoạn; nhiều xã bị cô lập hoàn toàn, chưa thể tiếp cận được các trạm điện và viễn thông. Dù thời tiết diễn biến phức tạp, giao thông chia cắt, nhưng các cán bộ công nhân viên Công ty Điện lực Sơn La và Điện Biên vẫn bám trụ hiện trường, phối hợp chặt chẽ với lực lượng chức năng để khảo sát thiệt hại và từng bước khôi phục cấp điện. Với việc chủ động chuẩn bị đầy đủ vật tư, thiết bị, máy phát điện dự phòng, sẵn sàng cấp điện tạm thời cho các khu vực trọng điểm và thực hiện nghiêm phương châm “nước rút đến đâu, cấp điện đến đó”, các tổ xung kích của Công ty Điện lực Sơn La luôn trong trạng thái sẵn sàng, chờ lệnh để khẩn trương triển khai khôi phục điện ngay khi thời tiết và giao thông cho phép.
Lũ quét đi qua, Công ty Điện lực Sơn La, Điện Biên đã lập tức thành lập Đội xung kích gồm hơn 100 cán bộ, công nhân viên đến từ các đơn vị trực thuộc, chia thành tám nhóm cơ động khẩn trương di chuyển về khu vực bị ảnh hưởng để phối hợp cùng Đội Quản lý Điện lực khu vực lên phương án khắc phục. Tuy nhiên, do khối lượng đất đá do lũ quét và sạt lở đất lớn, lên tới hàng triệu mét khối, gây chia cắt và cô lập nhiều tuyến đường, cho nên việc tiếp cận hiện trường, khắc phục sự cố của công nhân rất khó khăn và nguy hiểm.
Theo báo cáo của Công ty Điện lực Điện Biên, đến ngày 02-8-2025, Công ty Điện lực Điện Biên đã khôi phục cấp điện cho 6.355 khách hàng, với 76/97 trạm biến áp đã có điện; 100% các xã ở khu vực Điện Biên Đông (cũ) đã được cấp điện trở lại; đến 21h40 ngày 03-08-2025, hoàn thành việc khôi phục cấp điện cho toàn bộ khu vực bị ảnh hưởng bởi mưa lũ trên địa bàn các xã thuộc khu vực Điện Biên Đông (cũ) với 8.960/8.960 khách hàng đã có điện trở lại – đạt 100%, trong đó 97/97 trạm biến áp đã được đóng điện an toàn. Như vậy, toàn bộ lưới điện vùng lũ tại Điện Biên đã được khôi phục chỉ sau hơn 2 ngày.
Tại Sơn La, chiều nay ngày 06-08-2025, Công ty Điện lực Sơn La đã khôi phục hoàn toàn việc cấp điện tại 16 xã thuộc khu vực Sông Mã và Sốp Cộp với 5.500/5.500 khách hàng đã có điện trở lại - đạt 100%, trong đó 60/60 trạm biến áp đã được đóng điện an toàn.
Ngày 07-8 năm nay là ngày Lập Thu, là một ngày chuyển mùa trong 24 tiết khí mà lịch thời tiết theo mùa của nước ta. Thường thì "Lập Thu là thời điểm chuyển giao giữa mùa Hè sang mùa Thu, với đặc điểm thời tiết mát mẻ, ban ngày có nắng nhẹ, ban đêm hơi se lạnh và có thể có những cơn mưa rào cuối hạ". Quy luật thời tiết từ xưa là vậy nhưng bây giờ thì không. Thực tế, ngay sau ngày Lập Thu, Việt Nam đã đón một đợt nắng nóng gay gắt. Trong kỷ nguyên biến đổi khí hậu khiến những sự chuyển pha của thời tiết khiến cho việc cung cấp điện luôn gặp những đợt cao điểm cực đại trong hệ thống điện. Hệ thống khí hậu vốn dĩ được thiết lập hàng triệu năm và có một chu kỳ rất ổn định theo mùa và có thể nói hệ thống khí hậu đã từng có có một “trí nhớ” siêu phàm. Dựa vào đó, con người chia ra các mùa để phục vụ các kế hoạch sản xuất, kinh doanh, lễ hội phù hợp với thời tiết.
Thời này thì không.
Một hệ thống khí hậu “mất trí nhớ” do nóng lên toàn cầu khiến hình thái thời tiết thể hiện trái ngược với những gì thuộc về mùa của nó. Sự nóng lên toàn cầu làm thay đổi các đới gió mùa, dòng hải lưu, áp suất khí quyển và đó là nguyên nhân khiến sự biến thiên lớn về nhiệt cả cục bộ và diện rộng. Sự biến thiên về nhiệt đó là nguyên nhân hình thành nên mưa cực đoan với tần suất dày hơn và khốc liệt hơn, và những đợt sóng nhiệt không còn theo quy luật. Năm Ất Tỵ (2025) là năm nhuận nên có thêm một tháng 6 Âm Lịch thì việc mùa Hè kéo dài cũng có thể lý giải được. Nhưng mùa hè kéo dài với nền nhiệt trung bình cực đại cao hơn 2 đến 3 độ C so với cùng thời kỳ thì chỉ có kỷ nguyên biến đổi khí hậu mới có.
Tổng Công ty Điện lực miền Bắc với việc quản lý và bán điện trực tiếp đến 17 tỉnh/thành phố phía Bắc là vùng có đặc trưng khí hậu cực đoan “nắng lắm, mưa nhiều”, vì vậy, họ luôn biết biến cái bất lợi thành cái thuận lợi. Họ luôn mang trong mình hai từ khi thực hiện nhiệm vụ: Trách nhiệm. Trách nhiệm là cốt lõi nhân sinh, nghĩ được thế, cảm được thế, làm được thế mới không sợ khó, sợ khổ để hoàn thành nhiệm vụ cung cấp điện.
Nhà báo Thanh Mai
