Lào: “Cường quốc thủy điện khu vực”

Trong tương lai, 90% sản lượng điện từ các dự án thủy điện của Lào sẽ được xuất khẩu sang Thái Lan và chỉ khoảng 10% còn lại sẽ thỏa mãn nhu cầu trong nước. Nhu cầu tiêu thụ điện của người dân Lào vốn không đáng kể, chủ yếu là sử dụng điện cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt gia đình như xem truyền hình vào buổi tối. Vì vậy, Lào có thể xuất khẩu phần lớn sản lượng điện sang Thái Lan để tăng thu nhập. Ngân hàng thế giới (WB) và Ngân hàng phát triển châu Á (ADB) cho rằng đây là cơ hội rất lớn để Lào - một quốc gia chậm phát triển nhất ở khu vực Đông Nam Á - có thể thu được một khoản ngoại tệ khổng lồ.

Công trình thủy điện Nam Theun 2 có thể coi là một mô hình mới cho việc tái định cư cho người dân sống trong vùng lòng hồ thủy điện. Dân tái định cư được di dời tới các làng bản mới rất gần hồ thủy điện. Với dung tích lên đến 8 triệu m3 nước vào mùa mưa, hồ chứa nước Nam Theun 2 cũng đang đầy ắp cá. Dân tái định cư có thể ra hồ và đánh bắt được lượng cá nhiều hơn bao giờ hết. Điều đó đảm bảo cho họ có thu nhập tương đối cao.

Tuy nhiên, việc xây dựng một hồ thủy điện đồng thời đáp ứng cả hai nhu cầu "điện và cá" vẫn còn một số nghi vấn về tính bền vững của dự án. Thế nhưng, các nhà hoạt môi trường lại cho rằng các dự án thủy điện khó có thể đảm bảo thu nhập ổn định cho những người dân tái định cư. Vốn sống bằng cây lúa nước, giờ đây họ phải chuyển đổi sang trồng lúa nương phụ thuộc rất nhiều vào lượng nước mưa tương đối thất thường và khó chủ động trong khâu tưới tiêu.

Ngoài ra, phần lớn kinh phí để thực hiện dự án xây dựng 55 đập thủy điện trên khắp nước Lào là nguồn vốn vay từ WB và ADB. Liệu Lào có giải quyết được vấn đề chi phí cho các công ty xây dựng các đập thủy điện không, khi WB và ADB đang yêu cầu nước này phải gắn liền việc đảm bảo tốt đời sống cho người dân tái định cư với việc xây dựng các dự án thủy điện.