Huyện Bắc Yên có địa hình chia cắt mạnh, độ dốc lớn với nhiều con suối, có lưu lượng nước nhiều và ổn định như suối Háng Đồng A, B, C, suối Làng Sáng, suối Bẹ hợp lưu thành Suối Sập. Suối Xím Vàng, suối Chim, suối Lừm, suối Sập Việt... có thể tạo ra nhiều hồ, đập chứa nước để xây dựng thủy điện vừa và nhỏ.
Đập thủy điện nhà máy Suôi Sập 3
Với tiềm năng lợi thế đó, trên địa bàn huyện Bắc Yên đã có nhiều nhà đầu tư trong và ngoài tỉnh tham gia xây dựng thủy điện. Đến nay, đã có 5 nhà máy thủy điện đã hoàn thành và phát điện là: Suối Sập 1, Suối Sập 2, Suối Sập 3, Nậm Chim 1 và Háng Đồng A1.
Ông Sùng A Giao, Chủ tịch UBND huyện thông tin: Việc phát triển thủy điện vừa và nhỏ đã góp phần tăng giá trị sản xuất của ngành công nghiệp điện và mang tính ổn định bền vững lâu dài, hình thành các hồ chứa nước phục vụ phát điện vào các giờ cao điểm, lòng hồ có tiềm năng phát triển nuôi thủy sản, du lịch sinh thái, đường giao thông đến bản, xã trong vùng dự án thủy điện được đầu tư nâng cấp. Tuy nhiên, việc phát triển thủy điện vừa và nhỏ đã đem lại lợi ích kinh tế nhưng cũng gây ra tại đây những ảnh hưởng không nhỏ đến đời sống, sản xuất và hệ sinh thái trong khu vực.
Ông Trần Minh Châu, Giám đốc điều hành Công ty THHH Xuân Thiện-Ninh Bình cho biết: Được sự tạo điều kiện của huyện, Công ty thực hiện 4 dự án thủy điện trên địa bàn huyện là Suối Sập 1, Háng Đồng A, Háng Đồng B và Háng Đồng A1 với tổng vốn hơn 1.800 tỷ đồng. Đến nay, nhà máy thủy điện Suối Sập 1 và Háng Đồng A1 đã hoàn thành và phát điện. Dự kiến đến năm 2014 hoàn thành thủy điện Háng Đồng A, năm 2015 hoàn thành thủy điện Háng Đồng B. Trong quá trình xây dựng, chúng tôi luôn đảm bảo lợi ích của người dân sở tại như đền bù giải phóng mặt bằng, làm đường giao thông đến xã, bản, tuyển dụng người địa phương vào làm việc tại Công ty...
Ông Trần Minh Châu, Giám đốc điều hành Công ty THHH Xuân Thiện-Ninh Bình cho biết: Được sự tạo điều kiện của huyện, Công ty thực hiện 4 dự án thủy điện trên địa bàn huyện là Suối Sập 1, Háng Đồng A, Háng Đồng B và Háng Đồng A1 với tổng vốn hơn 1.800 tỷ đồng. Đến nay, nhà máy thủy điện Suối Sập 1 và Háng Đồng A1 đã hoàn thành và phát điện. Dự kiến đến năm 2014 hoàn thành thủy điện Háng Đồng A, năm 2015 hoàn thành thủy điện Háng Đồng B. Trong quá trình xây dựng, chúng tôi luôn đảm bảo lợi ích của người dân sở tại như đền bù giải phóng mặt bằng, làm đường giao thông đến xã, bản, tuyển dụng người địa phương vào làm việc tại Công ty...
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại từ phát triển thủy điện vừa và nhỏ, trên địa bàn huyện cũng chịu tác động ảnh hưởng đến hệ sinh thái, thảm thực vật, làm biến đổi dòng chảy các con suối; biến động về đất sản xuất, nhiều ha ruộng lúa không đủ nước tưới kịp thời ảnh hưởng đến sản xuất của nhân dân. Mặt khác, mưa lũ tại các khu vực thi công gây sạt , trượt, trôi đất, đã làm tràn lấp một số đất ruộng, mương thủy lợi và hoa mầu của nhân dân vùng hạ du. Để xây dựng nhà máy, chủ đầu tư sử dụng các loại xe có trọng tải lớn, vận chuyển vật liệu đã làm hư hỏng nhiều đoạn đường, tuyến giao thông tỉnh lộ 112. Việc sử dụng và đào tạo công nhân địa phương tại các nhà máy thủy điện còn quá ít, hiện tại mới chỉ có hơn 20 lao động là người địa phương làm việc tại các nhà máy.
Ông Mùa A Vàng, Chủ tịch UBND xã Háng Đồng kiến nghị: Trên địa bàn xã có 3 nhà máy thủy điện được xây dựng, trong quá trình triển khai dự án nhà đầu tư đã thanh toán kịp thời tiền đền bù diện tích đất đã mất để làm thủy điện. Tuy nhiên, hiện tại nguồn nước phục vụ sản xuất nông nghiệp, nhất là diện tích ruộng trồng lúa bị thiếu nước rất mong nhà đầu tư có chính sách hỗ trợ giúp dân chuyển đổi cây trồng; tập trung trồng rừng để giữ đất, giữ nước và để công trình phát huy hiệu quả lâu dài.
Để tháo gỡ những khó khăn, huyện Bắc Yên đề nghị các chủ dự án thủy điện có chính sách hỗ trợ nhân dân vùng dự án xây dựng các mô hình phát triển sản xuất nông, lâm, ngư nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Lập các phương án điều hòa nguồn nước hợp lý, đảm bảo phục vụ sản xuất nông nghiệp khu vực hạ lưu đập thủy điện. Thực hiện hiện các phương án trồng rừng phòng hộ, rừng tái sinh, đảm bảo môi trường, nguồn nước tưới tiêu cho nhân dân. Có kế hoạch hỗ trợ thiệt hại cho các hộ dân trong vùng dự án khi phát sinh do ảnh hưởng của thủy điện. Tiếp tục tuyển dụng công nhân là con em người dân địa phương, đặc biệt ưu tiên cho con em trong vùng dự án.
Phát triển ngành công nghiệp thủy điện nhưng cần phải mang tính ổn định, bền vững, đảm bảo hài hòa giữa lợi ích của người dân và doanh nghiệp.
Việt Anh
